Tháng: Tháng Sáu 2022

Đôi khi nguyên nhân gây ra các bệnh ở heo lại không phải là vi khuẩn, virus mà lại chính do chế độ dinh dưỡng hàng ngày. Hiểu rõ về kiến thức nhu cầu dinh dưỡng của lợn, các thành phần đa dạng của chế độ ăn uống khác nhau sẽ giúp bà con giảm thiểu đáng kể các vấn đề liên quan đến dinh dưỡng ở heo. Cùng BCC Nutrition tìm hiểu trong bài viết này nhé. 

Các bệnh do dinh dưỡng ở heo liên quan đến acid amin và vitamin 

Thiếu hụt hay dư thừa trong chế độ ăn uống sẽ liên quan đến bốn khía cạnh: năng lượng, protein, vitamin, khoáng chất. Dấu hiệu dễ nhận biết nhất khi thiếu hụt vitamin là nghèo tăng trưởng. Tuy nhiên, còn khá nhiều yếu tố kết hợp khác cũng có thể gây ra tăng trưởng chậm. Bà con có thể tham khảo các dấu hiệu lâm sàng liên quan đến việc thừa/thiếu acid amin và vitamin trong bảng dưới đây:

Bệnh liên quan đến acid amin và vitamin
	Dưỡng chất	Dấu hiệu thiếu hụt	Dấu hiệu dư thừa
1	Acid amin	Tăng trưởng kém, dễ nhiễm bệnh	Rối loạn tiêu hóa
2	Biotin	Giảm sinh sản, không lên giống, què, hư móng	–
3	Choline	Giảm con trên lứa, giảm tăng trưởng	–
4	B12 Cyanocobalamin	Giảm tăng trưởng, giảm sinh sản, thiếu máu	–
5	Năng lượng	Giảm sinh sản, giảm cân, giảm tích lũy mỡ, dễ nhiễm các bệnh: viêm thận- bàng quang, viêm ruột tiêu chảy sau cai sữa, bệnh đường hô hấp, bất triển và bất hoạt vi nhung mao ruột, hội chứng nái gầy.	Tích mỡ
6	Mỡ và acid béo (linoleic)	Khô da trên cả nái và heo con, giảm cân trong kỳ tạo sữa nuôi con, giảm tăng trưởng.	Viêm ruột kết, rối loạn tiêu hóa
7	Acid Folic	Thiếu máu, giảm số con trên lứa, giảm tăng trưởng.	–
8	Nicotinamide (Niacin)	Tiêu chảy, viêm da, liệt, giảm tăng trưởng.	–
9	B5 Pantothenic acid	Giảm ngon miệng và giảm tăng trọng, tiêu chảy, dáng đi như vịt	–
10	Protein	Giảm tích lũy nạc, giảm tăng trọng, dễ nhiễm bệnh	Tiêu chảy
11	B6 Pyridoxine	Giảm phát triển	–
12	B2 Riboflavin	Giảm sinh sản, heo con yếu	–
13	B1 Thiamine	Giảm ngon miệng, phát triển kém, chết đột ngột	–
14	Vitamin A	Giảm sinh sản, mất phối hợp, giảm phát triển xương, mờ mắt, dị tật bẩm sinh, heo con sinh ra bị mù.	Tăng nhu cầu Vitamin E, đau khớp, yếu chân, bệnh tim dâu, tăng khả năng bị OCD, biến dạng đầu xương.
15	Vitamin D3	Gãy xương, què, còi, loãng xương, sưng khớp	Hóa xương các mô mềm
16	Vitamin E	Mất sữa, đổi màu của mỡ, ung nhọt trong bao tử, hư hại cơ, gan và tim, mắc chứng MMA, bệnh phù thủng, chết đột ngột, dễ mắc bệnh nhất là tiêu chảy E.coli, bệnh hô hấp, kiết lị.	–
17	Vitamin K	Trầm trọng thêm việc nhiễm độc warfarin. Kém đông máu	–

>> Xem ngay: 3 nguyên nhân dẫn đến bệnh tiêu chảy ở heo con cai sữa.

Các bệnh do dinh dưỡng ở heo liên quan đến khoáng chất

Thiếu hụt khoáng chất không còn quá phổ biến. Đôi khi nó chỉ được phát hiện ở những vật nuôi có gen tăng trưởng đặc biệt nhanh. Và vật nuôi mẹ không đáp ứng đủ nhu cầu sữa cho con. Những biểu hiện khi dư thừa và thiếu hụt khoáng chất sẽ được thể hiện ở bảng bên dưới:

Bệnh liên quan đến khoáng chất
	Khoáng	Dấu hiệu thiếu hụt	Dấu hiệu dư thừa
1	Ca	Mất sữa, dễ gãy xương, thiếu hụt canxi huyết, loãng xương, liệt chân sau trên nái, còi xương.	Thay đổi trong việc tạo xương. Nếu thiếu kẽm (Zn) càng làm trầm trọng thêm. Giảm sức mạnh của xương.
2	Cu	Yếu chân, phân lỏng nếu loại Cu khỏi khẩu phần 1 cách đột ngột.	Vàng da (liều dùng cao đến 200-600/tấn), xuất huyết và chết.
3	I	Bội triển tuyến giáp, giảm sinh sản, heo con sinh ra yếu và không có lông.	Hiếm, liều >800 mg/kg.
4	Mg	Kém sinh sản, phát triển kém, yếu khớp.	Phân lỏng khi dùng >0.5% trong khẩu phần.
5	Mn	Kém sinh sản, có thể què, phát triển kém, heo con yếu.	Mất tính thèm ăn khi dùng >2000ppm
6	P	Tăng trưởng kém, còi, loãng xương.	Liệt chân sau trên nái.
7	K	Khó thở, hư hại chức năng tim, mất điều khiển trong di chuyển, phát triển kém.	Phân lỏng khi dùng >1.2% khẩu phần.
8	NaCl	Ít uống nước, phát triển kém và chuyển hóa thức ăn giảm.	Thường xảy ra, ở liều dùng thông thường cũng gây dư thừa nếu thiếu nước uống và có thể gây chết > 2-8%, khát, mất phối hợp.
9	Fe	Thiếu máu, tăng hô hấp, dễ mắc bệnh, chậm tăng trưởng, da trắng bệch do thiếu máu.	Gây chết heo con, đặc biệt khi thiếu vitamin E, tiêu cơ khi dùng liều >5000mg/kg
10	Se	Bệnh tim dâu, thay đổi cấu trúc cơ xương, chết đột ngột, lông quăn.	Tiêu chảy, biến dạng bàn chân, què, suy hô hấp, chết với liều 5-10g/tấn.
11	Zn	Sừng hóa da, kém thèm ăn.	Giảm ăn với liều >3000g/tấn.

Hy vọng bài viết mà BCC Nutrition mang đến đã giúp bà con hiểu hơn về dinh dưỡng ở heo cũng như các bệnh liên quan để phòng tránh kịp thời. Nếu trong quá trình chăn nuôi cần tư vấn để chế độ dinh dưỡng, thức ăn cho vật nuôi, bà con có thể liên hệ BCC Nutrition để được tư vấn miễn phí nhé. 

BCC Nutrition – Vi sinh Việt cho người nuôi Việt

Mô hình chăn nuôi heo hộ gia đình hiện nay vẫn khá phổ biến ở nước ta. Với chi phí đầu tư thấp, nguồn thức ăn tận dụng từ sản xuất nông nghiệp. Mô hình khá phù hợp với năng lực kinh tế của các hộ gia đình ở nông thôn. Ngoài ra, vài năm gần đây khi giá sản phẩm chăn nuôi đã ổn định hơn. Thì mô hình chăn nuôi heo hộ gia đình lại càng phát triển hơn ở các tỉnh trên cả nước. Cùng BCC Nutrition tìm hiểu cách xây dựng mô hình chăn nuôi này để đạt năng suất cao nhé.

BCC Nutrition – Vi sinh Việt cho người nuôi Việt

Chọn lợn giống

Người chăn nuôi đang dần thay đổi tư duy và đầu tư sang mô hình chăn nuôi bền vững, ổn định, hướng tới các sản phẩm an sạch, an toàn. Nên từ khâu chọn con giống đã rất cẩn thận, lựa chọn kỹ lưỡng. 

Muốn có giống tốt, bà con cần lựa chọn con giống chất lượng nhất. Tuy trên thị trường hiện nay có rất nhiều giống lợn khác nhau. Nhưng 1 số tiêu chuẩn sau có thể giúp bà con chọn được con giống tốt nhất.

Ngoại hình

Với lợn nuôi thịt, nên chọn con có mình dài cân đối, mông và vai nở, bụng thon, lưng thẳng. Chân chắc chắn và thẳng, da hồng hào, lông thưa mượt, đi lại hoạt bát, mắt tinh nhanh, phàm ăn.  

Với lợn nái đẻ, nên xem kỹ các bộ phận như vú, bộ phận sinh dục. Tuyệt đối không chọn con có khuyết tật ở mũi, miệng, úng rốn, khoèo chân. 

Cách lựa chọn lợn giống tốt dựa vào ngoại hình

Nguồn gốc

Chọn lợn giống thì nên xem xét lý lịch của lợn mẹ. Tránh chọn con giống từ lợn mẹ quá tơ (lứa đầu tiên) hay quá già (để nhiều lứa rồi). Chọn lợn giống có nết ăn ở tốt, hiện lành, không hung dữ với đồng loại. 

Đàn lợn cần được tiêm phòng đầy đủ như tụ dấu, tả lợn, lở mồm long móng, phó thương hàn,…

Tips: nên chọn ngay từ bầy lợn con nhà mình. Nếu không có thì nên tìm đến các trại có uy tín nhiều năm. Không nên mua lợn con tại chợ. Và không nên mua nhiều loại giống từ các nơi cho cùng 1 lứa nuôi trong mô hình chăn nuôi heo hộ gia đình.

Chọn lợn giống dựa vào nguồn gốc xuất xứ

>> Xem thêm: 6 nguyên tắc cần nhớ trong chăn nuôi heo hữu cơ

Cách xây chuồng trại

Dựa vào cơ cấu đàn lợn, đặc điểm sinh lý của giống lợn cũng như chu kỳ nuôi ngắn hay dài hạn mà bà con có thể xác định quy mô xây chuồng trại hợp lý. Sau đó, bà con sẽ thuận tiện hơn khi chăm sóc và đảm bảo vệ sinh để phòng dịch. 

Một vài lưu ý khi xây dựng chuồng trại của mô hình chăn nuôi heo hộ gia đình là:

• Chuồng nuôi cần cao ráo, thoáng mát và kiên cố, không bị ngập úng. Mặt nền nên nghiêng khoảng 3% để thoát nước dễ dàng. Nếu chuồng trại gần ao hồ thì phải cao hơn mực nước dâng tối thiểu 0.5m.
• Chuồng cần mát lúc hè và ấm lúc đông, tránh bị ánh nắng trực tiếp và gió lùa vào nền. Tuy nhiên vẫn cần đảm bảo không khí được lưu thông. Có thể sử dụng vật liệu cách nhiệt để lợp mái. 
• Chuồng cần cách xa khu dân cư, đảm buồn nguồn điện, nước cho chuồng. Cần lưu ý cả giao thông để có thể dễ dàng vận chuyển thức ăn, con giống, vật tư và sản phẩm. 

Tips: khi thiết kế chuồng trại cần tính toán về kinh tế. Diện tích chuồng trại cần vừa đảm bảo nhu cầu chăn nuôi vừa tiết kiệm sức lao động và nguyên liệu. Nếu có thể, hãy tận dụng những vật tư có sẵn trong địa phương để giảm chi phí. 

Chuồng trại cần đảm bảo sạch sẽ, an toàn và cách xa khu dân cư

Yêu cầu về thức ăn

Trước đây, các mô hình chăn nuôi heo hộ gia đình thường sử dụng các loại thức ăn chăn nuôi công nghiệp. Nhưng chất lượng thịt ra không đảm bảo, không thơm, dẫn đến xuất chuồng muộn, thua lỗ. 

Các hộ gia đình đã này chuyển sang nuôi heo bằng phương pháp truyền thống. Họ tận dụng thức ăn thừa, phụ phẩm nông nghiệp để làm thức ăn chăn nuôi lợn. Các loại nguyên liệu có thể dùng làm thức ăn cho lợn như: ngô, cám gạo, đậu tương, rau bèo, bỗng rượu, dọc khoai,…

Những con heo ăn loại thức ăn này có chất lượng thịt thơm ngon hơn, được người tiêu dùng đánh giá cao hơn. Đặc biệt là tận dụng được phụ phẩm nên giá cả cũng phải chăng hơn. 

Nếu có thể tự chế biến thức ăn, người chăn nuôi sẽ tiết kiệm được khoảng 60-70% chi phí. Heo có thể nuôi dài 7-8 tháng mà không sợ thua lỗ.

Bổ sung probiotic trong thức ăn giúp hệ tiêu hóa vật nuôi khỏe mạnh

Những lưu ý khi chuẩn bị thức ăn cho mô hình chăn nuôi heo hộ gia đình

• Trước khi chế biến các thực phẩm thô xanh thì cần rửa sạch chúng. Tuyệt đối không sử dụng các loại thức ăn bị mốc, ôi thiu, quá hạn sử dụng hoặc không rõ nguồn gốc. 
• Cần cho lợn uống nước sạch, tránh sử dụng nước ao hồ tù đọng hoặc nước giếng có hàm lượng sắt cao. 
• Cần cho lợn ăn theo đúng khẩu phần và tiêu chuẩn. Hãy đảm bảo rằng con nào cũng có phần ăn của nó. Khi sinh lý và đàn lợn phát triển thì tiêu chuẩn ăn cũng phải thay đổi. 
• Nên cho lợn ăn tinh trước, thô sau. Bà con nên cho lợn ăn đúng giờ để hỗ trợ hệ tiêu hóa cho lợn.

Tận dụng phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn cho lợn

Các yêu cầu về phòng bệnh

Phòng bệnh là 1 yếu tố cực kỳ quan trọng để đảm bảo đàn lợn xuất chuồng chất lượng. Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của đàn lợn bao gồm:

• Thay đổi nhiệt độ đột ngột, quá lạnh hoặc quá nóng. 
• Đàn lợn bị thay đổi môi trường sống. Hoặc lợn bị vận chuyển đường dài. 
• Chuồng quá chật hoặc lợn được nhốt chung với nhiều loại gia súc khác. 
• Thức ăn không đảm bảo về số lượng và chất lượng. Nước uống mất vệ sinh. 
• Ký sinh trùng ký sinh bên trong và bên ngoài cơ thể lợn như giun sán, ve, ghẻ, virus gây hại. 

Cách phòng chữa bệnh cho vật nuôi hiệu quả

Khuyến cáo phòng tránh dịch cho đàn lợn

Khi lợn được khoảng 8-12 tuần, cần tiêm đủ các loại vắc-xin thông thường trước khi đem về nuôi. Một vài bệnh cần tiêm nhắc lại như phó thương hàn. Trước khi mang về nuôi, bà con cũng cần tẩy giun cho lợn.

Nếu trong đàn lợn có con bị ốm, bà con cần cách ly ngay để tiện theo dõi. Nếu lợn chết, đưa ngay ra khỏi chuồng và báo với cán bộ thú y để xử lý. 

Không được thả rông lợn, không bán lợn ốm, không giết mổ lợn gần khu chăn nuôi. Tránh cho lợn ăn phải đồ ăn của lợn nhiễm bệnh. Bà con cần tẩy uế, sát trùng khu vực có lợn ốm. Hạn chế người và vật thể lạ vào khu vực chăn nuôi. 

Cần vệ sinh sạch sẽ chuồng trại. Chất thải cần được thu gom và tập trung ở khu riêng biệt. 

Dụng cụ ăn uống cần được khử trùng bằng cách phơi nắng hoặc nước sôi. Bà con có thể thực hiện các biện pháp vệ sinh, khử trùng, rắc vôi xung quanh chuồng trại định kỳ.  

Giữ vệ sinh và tiêm đầy đủ vắc-xin cho đàn lợn

Hy vọng với những thông tin mà BCC Nutrition mang đến đã giúp bà con nắm được những yêu cầu cần chuẩn bị trước khi muốn xây dựng mô hình chăn nuôi heo hộ gia đình. Nếu trong quá trình chăn nuôi cần tư vấn để chế độ dinh dưỡng, thức ăn cho vật nuôi, bà con có thể liên hệ BCC Nutrition để được tư vấn miễn phí nhé. 

 

 

Một hướng đi bền vững trong chăn nuôi heo chính là hữu cơ. Việc này không chỉ mang đến sản phẩm sạch cho thị trường, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Mà nó còn giúp hạn chế những ô nhiễm môi trường mà chăn nuôi hiện nay đang gặp phải. 

Nguyên tắc trong chăn nuôi heo hữu cơ: trang trại

Cần xây dựng trang trại theo phương pháp hữu cơ và duy trì theo các tiêu chuẩn hữu cơ. Khu vực xây dựng cần được khoanh vùng, có vùng đệm hoặc hàng rào vật lý để tách biệt trang trại với khu vực không sản xuất hữu cơ. Trang trại cần cách xa khu vực bị ô nhiễm hoặc khu xử lý, tập kết chất thải sinh hoạt, công nghiệp. 

Tách xa trang trại hữu cơ với các khu vực bị ô nhiễm 

Diện tích chuồng trại, diện tích thả cần đảm bảo mật độ theo quy định tiêu chuẩn chăn nuôi hữu cơ. Cần có nơi để chứa, ủ phân, chất thải rắn, chỗ để xử lý chất thải lỏng theo đúng yêu cầu của vệ sinh môi trường, thú y. Heo cần được chạy ngoài trời (trong sân chơi) và mật độ nuôi phải thích hợp. 

Nguyên tắc trong chăn nuôi heo hữu cơ: con giống

Chăn nuôi hữu cơ cần kiểm soát cả việc chọn loại, con giống và phương pháp sinh sản. Giống heo dùng để nuôi hữu cơ phải được lấy từ các đơn vị sinh để đạt tiêu chuẩn hữu cơ. Hoặc là con của các cặp bố mẹ được nuôi dưỡng trong điều kiện hữu cơ tiêu chuẩn. Chúng cần được nuôi dưỡng theo hệ thống này suốt cả vòng đời. 

Lợn giống được sinh ra trong điều kiện đạt chuẩn hữu cơ

Con giống phải có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, mua tại cơ sở sản xuất chất lượng, uy tín. Ngoài ra, chúng phải được phòng bệnh tốt, có lịch sử tiêm phòng vaccine cụ thể, đầy đủ. Quá trình vận chuyển cũng cần đảm bảo đúng theo quy định của thú y. 

>> Xem thêm: 3 nguyên nhân dẫn đến bệnh tiêu chảy ở heo con cai sữa.

Nguyên tắc trong chăn nuôi heo hữu cơ: thức ăn và dinh dưỡng

Nguồn thức ăn hàng ngày (bao gồm cả thời kỳ chuyển đổi) cần được tối ưu 100% theo phương pháp hữu cơ. Hoặc tối thiểu là 80% (theo chất khô) được sản xuất theo phương pháp hữu cơ. 

Cơ sở cần phải tự có thể cung cấp tối thiểu 50% lượng TACN (chất khô), gồm thức ăn tự nhiên hoặc thức ăn được sản xuất hữu cơ. Các trang trại được phép sử dụng 1 lượng nhỏ TACN không theo tiêu chuẩn. Nhưng chỉ được sử dụng trong thời gian ngắn và không chứa sinh vật biến đổi gen. 

Nước uống cần sạch, hữu cơ để giúp vật nuôi đủ sức khỏe và sinh lực. Thức ăn gốc khoáng, các nguyên tố vi lượng, provitamin, vitamin có thể được dùng nếu chúng có nguồn gốc từ tự nhiên. 

Bổ sung dinh dưỡng hữu cơ cho heo

Khẩu phần ăn cần tính đến nhu cầu về thức ăn tươi hoặc khô hoặc ủ chua trong khẩu phần ăn hàng ngày cho heo. 

Không được sử dụng thức ăn có nguồn gốc từ động vật, trừ cá và động vật biển. Được phép dùng các loại probiotic, vi sinh vật, enzyme. Không được sử dụng thuốc kháng sinh, kháng sinh kiểm soát, chất kích thích tăng trưởng, thích thích sản lượng làm thức ăn trong chăn nuôi heo. 

Nguyên tắc trong chăn nuôi heo hữu cơ: phòng trị bệnh

Phòng bệnh theo phương pháp hữu cơ là cho vật nuôi vận động thường xuyên. Ngoài ra, cho chúng tiếp xúc với đồng cỏ hoặc nơi chạy nhảy ngoài trời. Điều này sẽ giúp làm tăng miễn dịch tự nhiên cho heo.

Các nguyên tắc sử dụng các sản phẩm thuốc thú y trong chăn nuôi heo theo phương pháp hữu cơ là:

– Không sử dụng thuốc thú y dạng hóa học hoặc kháng sinh trong điều trị hay phòng bệnh. 

– Các sản phẩm từ thực vật (trừ kháng sinh), các nguyên tố vi lượng sẽ sử dụng tốt hơn thuốc thú y hóa học và kháng sinh. 

– Với vùng xảy ra dịch bệnh hay heo gặp vấn đề về sức khỏe, không còn cách xử lý nào khác hoặc luật pháp yêu cầu thì được phép tiêm phòng. Có thể dùng thuốc thú y để diệt ký sinh trùng và thuốc chữa bệnh. Cần cách ly heo bị bệnh và heo mất trạng thái hữu cơ và xuất bán không gắn nhãn sản phẩm hữu cơ. 

Cách phòng trị bệnh cho đàn heo hữu cơ

Nguyên tắc về chăm sóc khi nuôi hữu cơ

Mật độ nuôi cần được đảm bảo heo có đủ không gian để đứng, nằm, dễ dàng quay tròn, tự liếm lông, các tư thế tự nhiên và vận động của cơ thể. 

Với bãi chăn thả tự do thì cần có đủ phương tiện để chống nắng, mưa, gió, nhiệt độ cao. Tùy theo giống và điều kiện thời tiết tại địa phương để sắp xếp cho hợp lý. 

Nên nhốt heo nái theo từng nhóm, trừ giai đoạn cuối thời kỳ mang thai và cho con bú. Heo con không nên nuôi nhốt trên mặt sàn phẳng hoặc nuôi nhốt trong chuồng. Cần cho chúng ở khu vực có thể thải phân và dũi đất.

Cách chăm sóc heo trong phương pháp chăn nuôi hữu cơ

Các phương pháp sinh sản cũng cần tuân theo phương pháp hữu cơ. Không được dùng kỹ thuật ghép phôi và xử lý sinh sản bằng hormone. Không được dùng kỹ thuật tạo giống bằng phương pháp biến đổi gen. 

Cần lưu trữ thông tin khi chăn nuôi hữu cơ

Hãy duy trì việc cập nhật và ghi chép hồ sơ để giám sát trong quá trình chăn nuôi hữu cơ. Lưu lại từ khâu chọn giống, quản lý chuồng trại đến chăm sóc, vận chuyển và giết mổ. Đây cũng sẽ là bằng chứng chứng minh sự hữu cơ với tổ chức chứng nhận, cơ quan quản lý và khách hàng. Đảm bảo rằng trang trại tuân thủ theo đúng phương pháp chăn nuôi hữu cơ. 

Lưu trữ thông tin về quá trình chăn nuôi

Hy vọng những thông tin mà BCC Nutrition mang đến đã giúp bà con có thêm nhiều thông tin hữu ích về chăn nuôi heo hữu cơ. Mong rằng bà con sẽ chăn nuôi thành công. Nếu cần tư vấn về các sản phẩm chăn nuôi thủy sản, bà con có thể liên hệ ngay với BCC Nutrition để được giúp đỡ.